ماساژ نوزاد و کودک، زيباترين راه شناخت احساسات و واکنش ها و ايجاد آرامش و اطمينان خاطر نوزاد است. ترکيبات شيميايي در بدن مانند کورتيزول تحت تاثير فشار عصبي افزايش مي يابند، همچنين در کودکان براي جلوگيري از اين مشکل، انجام ماساژ روزانه اين هورمون را به پائين ترين حد ممکن مي رساند. ده دقيقه ماساژ دو تا سه بار در هفته، به اعتقاد سازي بين مادر و کودک، جلوگيري از بيماري ها و ارتباط برقرار کردن بين آنها کمک مي کند.با توجه به نبودن قانون خاصي براي ماساژ کودک، بهترين زمان براي انجام اين کار زمان بيداري و با نشاطي کودک است.ماساژ بايد از روش هاي مختلفي مانند ماساژ جلوي بدن شامل دست ها و پاها، سينه، شکم، ساق پا، ران و ماساژ پشت بدن، پشت پاها و ماساژ سر و صورت انجام بگيرد.ماساژ مستمر کودک، عضلات و مفاصل نوزاد را محکم، بيماري هاي رايج کودکان را بهبود، در مورد درآوردن دندان کودک و در کودکاني که نياز به مراقبت ويژه دارند مانند کودکان دچار سندرم داون، ضايعه اعصاب حسي فلج مغزي و نوزادان نارس مفيد و موثر است. انجام ماساژ وزن بچه را زياد، با ماساژ ناحيه شکم از يبوست کودک جلوگيري، به حفظ حالت هاي فيزيکي، هوشياري، نشان دادن احساسات و ايجاد ارتباط بهتر کودکان کمک مي کند. روغن هاي مناسب ماساژ را، بايد مادر انتخاب و قبل از ماساژ دست را به روغن آغشته و نرم کند. همچنين روغن ها به طور مشخص به نوع پوست بچه، محل زندگي، قابل دسترس بودن و آلرژي زا نبودن بستگي دارد.در ايران بيشتر از روغن هاي نارگيل، آفتابگردان، زيتون، بادام، انگور استفاده مي شود. با توجه به اهميت اين امر و نقش موثر آن در تامين سلامت کودک، ايجاد مراکزي خاص براي انجام ماساژ با حضور افراد متخصص ضرروت دارد تا به شکل عملي والدين جوان و کم تجربه با تکنيک ها و اثرات شگفت انگيز اين روش آشنا شوند.------------تماس جسمی واقعی بین کودک و والد موجب می‌شود کودک احساس دوست داشته شدن و ارزشمندی بکند و این حس سبب تکامل عزت نفس و اعتماد به نفس او می‌شود.ماساژ کودک از جهت یادگیری و انجام آسان است، تجهیزات زیادی لازم ندارد و در واقع هزینه‌ای جز زمان ندارد. ● فواید ماساژ کودکان ▪ احساس امنیت تماس جسمی واقعی بین کودک و والد موجب می‌شود کودک احساس دوست داشته شدن و ارزشمندی بکند و این حس سبب تکامل عزت نفس و اعتماد به نفس او می‌شود. ▪ سلامت عمومی پژوهش‌ها نشان می‌دهند کودکانی که از روی عشق و محبت لمس می‌شوند نسبت به دیگر کودکان کمتر بیمار شده و کمتر گریه می‌کنند. ماساژ گردش خون را بهبود بخشیده و موجب تقویت سیستم دفاعی می‌شود زیرا سبب تسریع حرکت مایع لنف در سراسر بدن و دفع مواد مضر از بدن می‌شود. علاوه بر آن موجب تسکین درد و نشانه‌های بیماری و کمک به آرام کردن گریه کودک می‌شود. ▪ رشد جسمانی ماساژ موجب ارتقای رشد جسمانی، تقویت عضلات و انعطاف‌پذیری مفاصل می‌شود از این جهت خصوصا در کودکان نارس و کم‌وزن و کودکان با نیازهای خاص مفید است. ▪ مهارت‌های اجتماعی لمس کردن، ارتباط را به کودک می‌آموزد، شما به کمک ماساژ از طریق یک ارتباط غیرکلامی، رابطه اولیه خودتان را با او تقویت می‌کنید. بنابراین زمینه عزت نفس و قابلیت انس‌گیری را در او فراهم می‌سازید. فواید ماساژ کودک برای والدین ▪ ایجاد آرامش هنگامی که کودکان را ماساژ می‌دهید، کاملا به او تمرکز می‌کنید و بر هم تاثیر می‌گذارید. والدین گزارش می‌کنند که این تاثیر متقابل لذت‌آور و آرام‌بخش است. ▪ درک حساسیت‌های کودک کودک قادر نیست با شما صحبت کند، اگر حرکتی را دوست دارد یا با فشاری که به کار می‌برید احساس ناراحتی می‌کند، باید به واکنش او دقت نموده و آن را تفسیر کنید، در این حالت یاد می‌گیرید که چطور فکر او را بخوانید و درک کنید، در نتیجه مهارت‌های خود را ارتقا می‌بخشید. ▪ ایجاد اعتماد والدینی که نسبت به پرورش کودکانشان حساس هستند مایلند در ایفای نقش‌شان احساس اعتماد بکنند و تماس جسمی ماساژ موجب اعتماد و راحتی آنان در پرورش کودکشان می‌شود. ● رابطه والد ـ کودک ارتباط غیرکلامی که از طریق ماساژ با کودکتان برقرار می‌کنید، رابطه متقابلی بین شما و او ایجاد می‌کند که در آینده نیز ادامه داشته و باعث صمیمیت می‌شود. ▪ آمادگی برای ماساژ بهترین زمان ماساژ کودکتان هنگام بیداری و سرحالی اوست. شما نیز باید احساس آرامش و راحتی بکنید چون خلق و خوی شما بر کودک تاثیر خواهد گذاشت. هرگونه زینت‌آلات را از دستانتان خارج ساخته، ناخن‌ها را جهت ممانعت از خراشیدگی پوست ظریف کودک کوتاه کرده و روی حرکات کودک تمرکز کنید و در نهایت این عمل برای هر دوی شما آرام‌بخش و خوشایند است. ● روغن لازم برای ماساژ تماس فیزیکی، رشد و تکامل پوست را تسریع می‌کند. برهنه‌بودن کودک در هنگام ماساژ، برای رشد او بهتر است. استفاده از روغن، کمک می‌کند تا دست‌های شما روی بدن کودک به نرمی و بدون هیچ‌گونه حساسیتی حرکت کند و از خشکی پوست جلوگیری کند.از روغن‌های طبیعی مانند روغن بادام یا روغن زیتون استفاده کنید زیرا به‌راحتی از طریق پوست قابل جذب است و کمتر ایجاد حساسیت می‌کند. ▪ نکات مهم: مالیدن روغن به بدن کودک، بدن او را لغزنده می‌کند، پس باید هنگام بلندکردن او، مراقب باشید لیز نخورد. ۱) اگر احتمال می‌دهید که کودک نسبت به دانه‌های روغن یا فرآورده‌های آن حساسیت داشته باشد، از روغن‌هایی استفاده کنید که عاری از هرگونه ترکیبات مصنوعی باشد. ۲) اگر کودک تب دارد و علت تب او را نمی‌دانید، از ماساژدادن او خودداری کنید. ● آنچه برای ماساژ نیاز دارید ▪ اتاق گرم: کودکان در صورتی که برهنه باشند، سریعا گرما از دست می‌دهند و روغن نیز موجب کاهش درجه حرارت بدن می‌شود، بنابراین اتاق باید به حد کافی جهت حفظ سلامت کودکتان گرم باشد. دمای ۸۰ درجه فارنهایت یا ۲۶ درجه سلسیوس ایده‌آل است. ▪ برنامه زمانی مناسب: کودکتان را بین وعده‌های غذا که گرسنه نیست، ماساژ دهید. ماساژ بلافاصله بعد از غذا ممکن است موجب تهوع شود. بنابراین ماساژ را به حداقل یک ساعت بعد از غذا موکول کنید. از طرفی اگر نزدیک به زمان تغذیه وی باشد، ممکن است به‌علت گرسنگی هنگام ماساژ، آرام نگیرد. ▪ مدت ماساژ: اصولا ۲۰ تا ۳۰ دقیقه زمان برای یک ماساژ کامل در نظر بگیرید. عجله‌کردن یا انجام آن بین کارهای دیگر، باعث تاثیر منفی بر کودک و بی‌قراری او می‌شود. ▪ محیط آرام و ساکت: چنانچه هنگام ماساژ، ذهنتان به‌وسیله صدای تلویزیون یا رادیو و... منحرف نشود، هر دو لذت بیشتری از ماساژ خواهید برد. در این شرایط تطابق موثرتری با یکدیگر خواهید داشت . ـ نکته: ۱) برای انجام ماساژ، کودک را روی یک حوله نرم دراز کنید تا لباس‌هایتان و فرش اتاق، آغشته به روغن نشود، به‌علاوه می‌توانید بعد از ماساژ، کودک را با حوله برداشته و جابه‌جا کنید. ۲) برای اینکه حین ماساژ‌دادن پشتتان صاف قرار گیرد، یک بالشتک در زیرتان قرار داده و روی آن بنشینید.-----------------------ماساژ:نوزادان از اینکه نوازش شوند لذت می برند و در واقع یکی از ابتدایی ترین روشهای آشنا شدن با دنیای اطرافشان از طریق لمس شدن و لمس کردن است. بنابراین با ماساژ نوزاد نه تنها او را آرام می کنید بلکه از اینکه او را بسیاردوست دارید نیز مطمئن می کنید.نحوۀ انجام ماساژ:برای ماساژ کودک بهتر از روغن های طبیعی مثل روغن بادام، روغن انگور یا روغن زیتون خالص استفاده کنید. ابتدا نوزاد را لخت کرده تا فقط پوشک داشته باشد. اگر هوای اطاق سرد است می توانید یک بلوز تن او کنید . سپس مقدار کمی از روغن را در دستتان ریخته و با مالیدن دستهایتان به هم، آنرا گرم کنید.ازپاهای کوچک او شروع کنید .و با انگشتانتان به آرامی از پاشنه پا تا انگشتان پایش را طوری که انگشتان شما مابین انگشتان پای او حرکت کنند، بکشید. بعد به آرامی با شستتان کف پای او را فشار دهید. حالا نوبت به انگشتان کوچولوی پای او می رسد. هر کدام از انگشتانش را به آرامی بچرخانید. به آرامی از مچ پایش بالا آمده مچ، ساق پا، زانوها و ران او را با حرکت چرخشی ماساژ دهید. می توانید برای چند دفعه اول ماساژ، به پاهاکفایت کنید تا نوزادتان به ایدۀ ماساژ عادت کند و پس از آن بالا تنه، دستها و صورت او را نیز ماساژ دهید. برای ماساژ شکمئ به خاطر داشته باشید که همواره با حرکت ها دایره ای و در جهت عقربه های ساعت، دست خود را حرکت دهید. دلیل این امر این است که روده ها برای هضم غذا در جهت حرکت عقربه های ساعت حرکت می کند و اگر شما شکم را برخلاف این جهت ماساژ دهید می تواند باعث دل درد و اختلال در هضم غذا شود. برای ماساژ قفسه سینه دو کف دست خود را به طور کاملا باز در وسط سینه او قرار داده و به آرامی آنها را به طرفین باز کنید. برای ماساژ دسدست او را از پایین به سمت انگشتان طوری که شست شما مابین انگشتان او حرکت کند ماساژ دهید. و سپس با حرکات دایره وار مچ دست تا بازو ها بالا ببرید. برای ماساژ صورت می توانید با انگشت اشاره به آرامی در اطراف شقیقه های او حرکت دایره ای انجام دهشد. و سپس انگشت خود را از شقیقه او به آرامی تا چانه اش پایین آورید.توجه داشته باشید که ماساژ را تا زمانی ادامه دهید که نوزادتان از آن لذت می برد. اگر که او به نظر خسته و آشفته آمد، ماساژ را متوقف کنید. زمان مناسب برای ماساژ کودک، هنگامی است که شکم او پر نباشد و بسیاری از کودکان پس از یک ماساژ خوب به خواب می روند. بنابراین ممکن است بخواهید که او را پیش از خواب شبانه اش، قبل از آنکه به او شیر دهید، ماساژ دهید.